Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies). Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, opuść tę stronę.
Akceptuję Polityka prywatności

Szlak cysterski

Historyczna rola, jaką zakon cystersów, założony pod koniec XI w. we Francji, odegrał w kształtowaniu krajobrazu kulturowego średniowiecznej Europy,jest nie do przecenienia.

Opactwo Cystersów w Lubiążu

Klasztor w Henrykowie fot. Marek i Ewa Wojciechowscy

Mnisi cysterscy prowadzili niezwykle ożywioną działalność rolniczą, budowlaną i umysłową, tworząc w zamieszkiwanych przez siebie regionach istotne ośrodki kulturalne i gospodarczą, co z kolei skłaniało władców do lokowania nowych opactw na podległych im terenach. Pierwsze klasztory cysterskie na ziemiach polskich powstały już w pierwszej połowie następnego stulecia.Na Dolny Śląsk, do Lubiąża nad Odrą, zakonników z opactwa w Pforcie nad Saalą sprowadził w 1163 roku Bolesław I Wysoki. Dolnośląscy cystersi do końca XIII w. nie tylko założyli filie w Henrykowie i Kamieńcu Ząbkowickim, ale weszli również w posiadanie Barda Śląskiego, w którym na miejscu dawnej kaplicy wybudowali pierwszy kościół, oraz zespołu klasztornego wraz z bazyliką pw. św. Jadwigi w Trzebnicy. Turystyczny Szlak Cysterski stanowi część Europejskiego Szlaku Kulturowego i jest doskonałą okazją do zapoznania się z bogactwem kulturowym regionu. Podróż dolnośląską częścią szlaku rozpoczynamy w Lubiążu, skąd kierujemy się na wschód, do Trzebnicy, następnie, przejeżdżając przez Wrocław, trasa wiedzie na południe – kolejno do Henrykowa i Kamieńca Ząbkowickiego, a kończy się w położonym na zachód od Wałbrzycha opactwa w Krzeszowie.

 

Lubiąż

Założenie cysterskie w Lubiążu pochodzi z XII w. i jest największym zespołem klasztornym w Europie. Złoty okres rozwoju opactwa przypada na wieki XVII i XVIII – wówczas to powstają monumentalny barokowy pałac opacki, którego wnętrze mieści w sobie ponad 300 bogato zdobionych sal, ogrody z fontannami, browar i szpital, a bazylika Wniebowzięcia NMP oraz pozostałe budynki klasztorne otrzymują barokowy wystrój (m.in. za sprawą płócien i fresków mistrza Michała Willmanna). Trwające od wielu lat prace konserwatorskie i rewitalizacyjne mają na celu przywrócenie perle śląskiego baroku dawnego blasku. Zwiedzającym udostępnia się obecnie m.in. jadalnię opata, salę książęcą oraz refektarz.

 

Trzebnica

Klasztor i kościół w Trzebnicy, ufundowane przez Henryka I Brodatego oraz Jadwigę, uznaną później za świętą kościoła katolickiego,wzniesiono w latach 1203-12128 jako pierwsze na ziemiach polskich założenie przeznaczone dla żeńskiego zakonu cysterek, który podlegał opactwu z Lubiąża. Trzebnicki klasztor, wielokrotnie trawiony przez pożary i niszczony przez najeżdżające Śląsk wojska, odbudowywano w stylu barokowym w drugiej poł. XVII i na początku XVIII w. Od końca XIX stulecia bazyliką i sanktuarium św. Jadwigi opiekują się siostry boromeuszki, które prowadzą w Trzebnicy stołówkę dla ubogich, świetlicę dla młodzieży oraz zakład opiekuńczo-leczniczy. Do zwiedzania udostępnia się obecnie przede wszystkim bazylikę św. Jadwigi, w tym pochodzącą z 1214 roku kryptę św. Bartłomieja. Muzeum sióstr boromeuszek i pomieszczenia klasztorne są chwilowo niedostępne dla turystów.  

 

Henryków

Początki opactwa henrykowskiego sięgają 1227 roku, kiedy to na ziemie nadane przez Henryka Brodatego przybyli pierwsi zakonnicy z Lubiąża. Podobnie jak klasztor macierzysty, tak i jego filia w Henrykowie rozwijała się szczególnie intensywnie w drugiej połowie XVII w. – w okresie sprawowania urzędu opata przez Henryka Kahlerta, kiedy cystersom udało się nie tylko spłacić swoje długi, ale i w znaczny sposób rozbudować istniejący zespół klasztorny. Barokowe zabudowania, w których skład wchodzą m.in. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jana Chrzciciela oraz pochodzący z przełomu XVII i XVIII w. budynek opactwa, do dziś budzą zachwyt turystów z całego świata. W jednej z sal podziwiać można wierną kopię słynnej Księgi Henrykowskiej, której oryginał przechowywany jest przez Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu.

 

Kamieniec Ząbkowicki

Opactwo kamienieckie to druga z filii cysterskiego klasztoru w Lubiążu – mnisi przyjechali do Kamieńca w 1249 roku, zajmując zabudowania ufundowane pół wieku wcześniej dla zakonu augustianów. Z początkiem następnego stulecia rozpoczęła się budowa gotyckiego założenia klasztornego, odbudowanego i przywróconego do stanu świetności ze zniszczeń wojennych dopiero w XVII w. za czasów opata Szymona Rudigera i jego następców. W zachowanych do dziś budynkach opactwa współcześnie mieści się Archiwum Państwowe, natomiast gotycka, pocysterska świątynia pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba Starszego (z barokowym ołtarzem i obrazami Willmanna) pełni obecnie funkcję kościoła parafialnego.

 

Krzeszów

Pierwszymi gospodarzami klasztoru i parafii w Krzeszowie byli benedyktyni, którzy z niewiadomych przyczyn nagle opuścili przekazane im ziemie. Na ich miejsce w 1292 roku sprowadzono cystersów z Henrykowa. Opactwo rozwijało się szczególnie intensywnie w okresie po wojnie trzydziestoletniej – perłą krzeszowskiego założenia cysterskiego jest bazylika pw. Wniebowzięcia NMP, będąca największą barokową świątynią na Śląsku i z tego powodu zasłużenie nazywana Złotym Domem (kościół został zaplanowany jako symboliczna świątynia jerozolimska). Na terenie opactwa znajdują się jeszcze dwa inne zabytkowe kościoły, Mauzoleum Piastów Świdnickich z grobowcami Bolka I Surowego i jego następców – Bolka II i Bolka III.

 

Zobacz także:

 

Wielbiciele architektury

Piękno i bogactwo dolnośląskiej architektury zachwyciło dotychczas miliony turystów, którzy każdego roku przybywają podziwiać zarówno skarby Wrocławia, jak i całego regionu.

Weekendowa wycieczka do Książa

Ziemia Wałbrzyska to jeden z najciekawszych zakątków Polski – bogactwo dziedzictwa kulturowego daje w połączeniu z górskimi krajobrazami i uzdrowiskowym klimatem doprawdy wyjątkowe połączenie. Na mapie weekendowego zwiedzenia nie może zabraknąć zabytkowego Zamku Książ, perły dolnośląskiej architektury.

Walonowie

Jednymi z pierwszych, którzy odważyli się wybrać w nieznane rejony Karkonoszy, byli Walonowie –pochodzący z terenów dzisiejszej Belgii i północnej Francji średniowieczni poszukiwacze skarbów i drogocennych minerałów.

Szlak Marianny Orańskiej

Historia nieodłącznie związała życie i działalność Marianny Orańskiej, córki Wilhelma I Orańskiego, króla Niderlandów, jednej z najciekawszych postaci kobiecych XIX-wiecznej Europy, z rozległymi dobrami na Ziemi Kłodzkiej, które królewna odziedziczyła po swojej matce.